In het Men's Health decembernummer(08) bespreken we het boek Runningtherapie van Bram Bakker en Simon van Woerkom. Onze redacteur Marjolein Schurink trok de hardloopschoenen aan en liep een blokje om met Simon van Woerkom om meer te weten te komen over de therapeutische werking van hardlopen.

Rennen voor rust
Je raast de week door, propt jezelf in overvolle treinen en probeert de chaos in je agenda te minderen door over te werken en pauzes over te slaan. Aan het eind van de dag ben je kapot. Je voelt je depressief en hangt tegen een burn-out aan. Volgens fysiotherapeut en runningtherapeut Simon van Woerkom laadt hardlopen je batterij weer op.

Door Marjolein Schurink

Samen met runningtherapeuten Simon van Woerkom en Carla van Ballerooij sta ik in hardloopkleding buiten. Het is half 11. De zon schijnt, maar de kou is de grond nog niet uit. Ik blaas kringetjes damp uit mijn mond als we rustig inwandelen.

 'Zonder hardlopen kan ik de dag minder goed dragen,' vertelt van Woerkom. 'Ik ben een druk baasje en spring vaak van de hak op de tak. Ik heb daarom ontspanning nodig en die heb ik gevonden in hardlopen. Nu ik de runningtherapie geef, heb ik daarbij ook nog eens mijn werk en liefhebberij gecombineerd.' Van Woerkom heeft een eigen fysiotherapiepraktijk in Malden. Hier geeft hij runningtherapie aan mensen met psychische klachten. Deze mensen proberen door hardlopen hun zelfvertrouwen terug te vinden, te ontstressen en van hun depressieve klachten af te komen. 'Met de therapie hoop ik dat mensen net zoals ik het ontspannen en voldane gevoel ervaren van hardlopen.' 

Batterij opladen
Na een paar minuutjes te hebben gewandeld, gaan we van start. We joggen door drassige bospaden vlak bij de fysiotherapiepraktijk van van Woerkom. Op de paden wisselen paardenpoep en bagger elkaar af en probeert een boomwortel mij te tackelen.
 Runningtherapeute en ervaringsdeskundige Carla van Ballerooij geniet van dit moment in de natuur: 'Even de buitenlucht in en weg van alles. Het is toch heerlijk als je de vogelgeluiden hoort en de rust om je heen voelt?' 
 Van Ballerooij is zelf een actieve hardloopster met een depressie achter de rug. 'Ik was vreselijk druk met mijn werk, de zorg voor de kinderen en alle verplichtingen daar om heen. Alles ging stroef, ik tobde veel en voelde me daardoor slecht. Toen ben ik op een gegeven moment begonnen met hardlopen en dat smaakte naar meer.' Van Woerkom beaamt dit: 'Een aantal jaar geleden merkte ik pas echt dat ik hardlopen nodig had als uitlaatklep. Ik startte mijn eigen onderneming en had het druk met de kinderen. Het was een gestreste periode waarin mijn batterij snel leeg liep. Met hardlopen laadde ik deze batterij weer op.' Van Ballerooij kent dit gevoel ook: 'Mijn hoofd loopt leeg, er komt ruimte voor creatieve ideeën en het tobben stopt. Daarna krijg ik een voldaan gevoel. Mijn lichaam is moe, maar in mijn hoofd heerst rust.' 

Het hardlopen beviel van Ballerooij zo goed dat ze de cursus tot runningtherapeut bij van Woerkom ging volgen en zelfs marathons ging lopen. Haar tweede marathon liep ze 28 september dit jaar in Berlijn, maar ze moest er halverwege uitstappen: 'Mijn knie deed stekend pijn en eenmaal terug in Nederland bleek dat ik artrose in mijn knie heb.' Een MRI scan moet nog uitwijzen hoe ernstig de situatie is. 'Er werd mij verteld dat Berlijn wel eens mijn laatste marathon zou zijn. Dat was wel even slikken. Je wilt zo graag.' 

Van Woerkom snapt wat ze doormaakt. Hij heeft zelf door een ongeluk een jaar niet kunnen hardlopen. 'Twee jaar geleden liep ik tijdens het hardlopen tegen een paal op en kreeg een gedeeltelijke dwarslaesie. Na dit ongeluk heb ik ook niet meer mijn oude vorm teruggevonden, maar gelukkig heb ik al wel weer mijn tiende marathon gelopen.' De marathon was zwaar door het warme weer en ook de training er naar toe viel hem tegen. 'Niemand vindt een zware training echt leuk, maar als je dat doel bereikt hebt waarvoor je het allemaal doet, dan voelt het allemaal zo goed.' 

Psychische problemen zijn taboe
 Ondertussen zijn we alweer een paar minuten verder. We stoppen bij een mistig weiland voor een wat langere pauze. Ik wrijf even over mijn heup die ik tijdens het hardlopen licht verdraaide. Van Woerkom vertelt dat cliënten wel eens klagen over pijn tijdens de runningtherapie, maar de training stoppen, doen van Woerkom en Ballerooij dan niet. Degenen met pijn mogen het rustiger aan doen en niets forceren. 'Het is gek dat je ziet dat veel mensen wel durven te zeggen dat ze pijn aan hun knie of enkel hebben, maar dat ze hun psychische klachten voor zich houden,' vertelt Van Woerkom. 'Daar heerst nog vaak een taboe op. Je wilt niet zwak of gek gevonden worden.' Sommige cliënten zijn echt ijzeren heinen. Ze laten niets los en houden zich groot voor de buitenwereld, terwijl ze van binnen niet zo sterk zijn. 'Nu is runningtherapie niet bedoeld om over je problemen te praten,' legt van Woerkom uit. 'Daar zijn we hier niet voor, tenzij de mensen er zelf over beginnen of ervaringen willen uitwisselen. Maar we gaan geen gesprekken aan zoals de psycholoog dat doet.' 

Van Woerkom en van Ballerooij geven mensen puur een basis om te hardlopen en hopen dat ze dit in hun levensstijl opnemen. 'De therapie begint met een intakegesprek. Hierbij wordt gevraagd aan de cliënt waarom hij of zij de therapie wil volgen en hun lichamelijke fitheid wordt getest,' legt Van Woerkom uit. De effecten van het hardlopen worden na een aantal trainingen gemeten. Via een vragenlijst kunnen de mensen aangeven of hun psychische klachten verminderd zijn. Na 8 weken laat de runningtherapeut de mensen los. Ze zouden dan een half uur onafgebroken moeten kunnen hardlopen en deze weg zelfstandig voortzetten. 'Als de basis is gelegd, ben ik niet meer nodig,' vertelt van Woerkom. 

Tijdens runningtherapie rennen de cliënten niet zomaar rondjes om zich beter te voelen. Ze moeten ook doelen bereiken. Van Woerkom: 'Hardlopen zonder doel heeft natuurlijk geen zin. Een doel kan bijvoorbeeld zijn om iemand die zich altijd wegcijfert, weer zelfvertrouwen te geven of iemand die te perfectionistisch is, meer haalbare doelstellingen te laten bedenken. Hierdoor wordt het falen zo veel mogelijk voorkomen en succes juist opgedaan. Uiteindelijk merken de cliënten dat ze het hardlopen steeds langer volhouden en dat hun eigen benen het werk doen. Dit geeft ze een voldaan en trots gevoel en dat is volgens mij veel meer waard dan hulp van een pilletje of therapeut!' 

Succesverhaal
Van Woerkom kent dit gevoel zelf ook: 'Als ik met mijn loopmaatje in de vroege ochtend door de straten loop dan denk ik: wij lopen hier lekker, terwijl jullie allemaal sloom voor de televisie hangen of in bed luieren. Het geeft een trots gevoel en daarbij hoef ik niet bang te zijn om een tweede keer op te scheppen tijdens het avondeten of er een wijntje bij te nemen. Alles compenseert zich. Daarbij voorkomt het welvaartziektes en overgewicht. Ook vind ik het belangrijk dat ik mijn kinderen een goed voorbeeld geef. Je kunt wel gaan zeggen dat ze moeten sporten en ze dwingen om op voetbal te gaan, maar als je nooit het goede voorbeeld geeft dan zullen ze zich afvragen: waarom?' 

Van Woerkom heeft door de jaren heen verschillende mensen aan het hardlopen geholpen. Zo ook een 31-jarige advocaat die compleet uitgeput was door zijn onafgebroken werkweken van 60 uur of meer. 'Door slaapproblemen ging hij steeds slechter functioneren, hij had minder plezier in zijn werk en voelde iedere lichamelijke inspanning als het lopen van een marathon,' vertelt van Woerkom. 'Door deel te nemen aan een runningtherapiegroep, herstelde de situatie zich binnen een maand. Nu is hij zelfs zo ver dat hij dit jaar de marathon van New York gaat lopen.' 

Na bijna een uur gejogd en gewandeld te hebben, lopen we weer rustig vanuit het bos naar de fysiotherapiepraktijk. De straten van Malden zijn nog steeds leeg, de zon heeft de mist verdreven en de dauwdruppels verdwijnen langzaam van de geparkeerde auto's. Van Woerkom vertelt dat de cliënten in zijn groep na het hardlopen gewoon weer naar hun werk gaan, boodschappen gaan doen of ze brengen nog even een bezoekje aan de psycholoog. 'Zo zie je hoe het werkt,' vertelt van Woerkom. 'Runningtherapie is een wisselwerking tussen huisartsen, fysiotherapeuten en psychologen. Het staat niet op zich zelf, maar kan ingezet worden als hulpmiddel tegen psychische klachten net als medicijnen of praatsessies.' 

Of het hulpmiddel werkt, is voor iedereen anders. Maar als ik bij de bushalte sta, op weg naar Amsterdam, begrijp ik het voldane gevoel van hardlopen helemaal. Vooral nu ik in de baas zijn tijd niet op de redactie zit, maar gewoon door de bossen heb mogen rennen. Heerlijk. Ik sluit mijn ogen en sta met mijn gezicht richting de zon. Laat die bus maar vertraging hebben.

Klik hier voor het artikel op de site van Men's Health.
Klik hier voor informatie over het boek Runningtherapie van Bram Bakker en Simon van Woerkom. Indien gewenst kan het direct online besteld worden.