De heilzame werking van bewegen op recept...

In het voorwoord van Runningtherapie, het standaardwerk voor lopers en professionals stelt Gerard Nijboer, onder meer oud-Europees kampioen marathon, dat steeds meer wetenschappers tot de conclusie komen dat fysiek fitte mensen minder kans lopen op depressies. �Het gelijk van de voorlopers op dit gebied�, aldus Nijboer, �wordt eindelijk boven tafel gehaald.� Twee van deze koplopers zijn de auteurs van het boek: Bram Bakker en Simon van Woerkom. De laatste is fysiotherapeut en startte in 2003 de eerste cursus runningtherapie, waarvoor hij vanaf 2006 psychiater en auteur Bram Bakker inhuurde voor gastlessen.

door Jan Luitzen

Runningtherapie is het therapeutisch inzetten van de �rustige duurloop� ten behoeve van mensen met een depressie of andere psychische klachten. Wat daar precies therapeutisch aan is, en wat een �rustige duurloop� in de praktijk inhoudt, komt in het boek uitgebreid aan bod. Interessant zijn ook de uiteenlopende redenen die de auteurs aanvoeren voor het nut van een boek over runningtherapie.
Een zeer praktische reden is deze: �De zorg voor psychische problemen geschiedt steeds meer in de zogenaamde eerste lijn: huisartsen, apothekers, fysiotherapeuten en andere professionals waar men zonder verwijzing van de huisarts terechtkan. Omdat zorgverzekeraars in toenemende mate de risico�s dragen van de financiering van de eerstelijnsgezondheidszorg zijn zij zeer ge�nteresseerd in effectieve en relatief goedkope therapievormen. En daar kan de runningtherapie zonder twijfel toe gerekend worden. Steeds meer zorgverzekeraars onderkennen dit.�
Een andere reden om bewegen onder deskundige begeleiding in de eerste lijn aan te gaan bieden is dat naast de gunstige effecten die het op psychische klachten kan hebben, er ook gezondheidswinst te behalen is op het gebied van overgewicht en aanverwante gezondheidsproblemen als hoge bloeddruk (stress!), suikerziekte, hart- en vaataandoeningen.
En als de ziektekosten van kwetsbare individuen flink kunnen worden teruggedrongen, zo rekenen Bakker en Van Woerkom voor, dan zijn er forse voordelen te behalen. �Investeren in meer lichaamsbeweging heeft voor de overheid waarschijnlijk ook grote en zeer gewenste economische gevolgen: minder ziekteverzuim en doktersbezoek, naast een hogere arbeidsproductiviteit.�
Vooral voor mensen met een �vroegtijdige en adequate diagnostiek van lichte en milde depressies� zou bewegen op recept wel eens een zegening kunnen zijn. In veel gevallen zal het dan waarschijnlijk niet meer nodig zijn om antidepressiva met alle complicerende gevolgen van dien voor te schrijven en ook de kans op gecompliceerde, ernstige depressies zal kleiner worden.
Bovendien, zo betogen de auteurs, past het in de zogenaamde �stepped-care�-benadering van psychische klachten om te beginnen met een interventie met een zo klein mogelijke kans op negatieve bijwerkingen, alvorens zwaardere behandelingen in te zetten. �Antidepressiva hebben als regelmatig optredende bijwerking gewichtstoename. En deze bijwerking kan weer andere gezondheidsrisico�s met zich meebrengen. Van hardlopen worden mensen hooguit lichter.�
Een deel van Runningtherapie, bijvoorbeeld het hoofdstuk over psychofarmaca is zo specifiek-technisch toegespitst op allerhande vormen van geestelijke problemen dat de ge�nteresseerde lezer die passages vermoedelijk bladergewijs zal doornemen, met in het achterhoofd de gedachte: is het op mezelf van toepassing of op mensen die ik ken? In mijn geval geloof ik het dan wel als het over een aandoening als �somatoforme stoornis� of een klacht als slaapproblemen gaat. Maar je zult er maar last van hebben, en dan wil je natuurlijk graag van de hoed en de rand weten.
Een zin als �systematisch onderzoek hiernaar is zeer gewenst� duikt regelmatig op in het boek. Het is nuttig en interessant pionierswerk, deze wetenschappelijke benadering en poging tot onderbouwing van hardlopen als mogelijkheid om psychische klachten te behandelen. Hoog tijd dat de medische wereld er zijn voordeel mee doet en het in de praktijk met pati�nten gaat testen, en de resultaten bijhouden. Meten is weten.

Runningtherapie. Het standaardwerk voor lopers en professionals - Bram Bakker en Simon van Woerkom, Het Sporthuis, 152 pagina�s, E 16,95, ISBN 9-789029- 566834.